Twoja wiadomość została wysłana pomyślnie
Badanie ogólne moczu jest jednym z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Pozwala ocenić nie tylko układ moczowy, ale też ogólny stan organizmu. W materiale naukowym podkreślono, że badanie moczu stanowi filar wstępnej i zaawansowanej diagnostyki wielu chorób, nie tylko tych dotyczących układu moczowego. Wynik może wskazywać na infekcję, krwiomocz, białkomocz, cukromocz, odwodnienie, zaburzenia metaboliczne albo choroby nerek.
Leukocyty w moczu to białe krwinki, czyli komórki układu odpornościowego. Ich zwiększona liczba najczęściej kojarzy się ze stanem zapalnym lub infekcją dróg moczowych. Mogą pojawić się przy zapaleniu pęcherza, odmiedniczkowym zapaleniu nerek, kamicy, podrażnieniu, zakażeniu narządów płciowych albo nieprawidłowo pobranej próbce. U kobiet wynik może być zaburzony przez zanieczyszczenie próbki wydzieliną z pochwy, dlatego technika pobrania ma duże znaczenie.
Erytrocyty w moczu to czerwone krwinki. Ich obecność może oznaczać krwiomocz albo krwinkomocz. Czasem mocz ma prawidłowy kolor, a erytrocyty są widoczne dopiero w badaniu laboratoryjnym. Innym razem pacjent zauważa różowe, czerwone, brunatne lub herbaciane zabarwienie moczu. Krew w moczu zawsze wymaga wyjaśnienia, zwłaszcza jeśli utrzymuje się, nawraca albo występuje bez objawów infekcji.
Krew w moczu może pochodzić z nerek, moczowodów, pęcherza, cewki moczowej, prostaty u mężczyzn albo z zanieczyszczenia próbki krwią miesiączkową. Przyczyną mogą być infekcje, kamica, uraz, intensywny wysiłek, choroby kłębuszków nerkowych, torbiele, przerost prostaty, leki przeciwkrzepliwe, a także nowotwory układu moczowego. Dlatego nie wystarczy stwierdzić, że „trochę krwi w moczu to pewnie zapalenie”. Trzeba ocenić cały wynik i objawy.
Wyniki badania moczu mogą być przedstawiane różnie, co czasem utrudnia pacjentowi interpretację. W analizie formularzy badania ogólnego moczu wykazano dużą zmienność nazw parametrów i sposobu wyrażania wyników. Dla erytrocytów na pasku stosowano między innymi określenia „erytrocyty”, „krew”, „krwinki czerwone” i „krew wolna hemoglobina”. Dlatego wynik należy czytać razem z jednostkami, normą danego laboratorium i opisem osadu.
Przy zakażeniu dróg moczowych leukocytom często towarzyszą bakterie, dodatnie azotyny, pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz, parcie na pęcherz, ból podbrzusza i nieprzyjemny zapach moczu. Jeżeli infekcja obejmuje nerki, mogą pojawić się gorączka, dreszcze, ból okolicy lędźwiowej, nudności i znaczne osłabienie. Taki stan wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Sam wynik leukocytów bez objawów nie zawsze oznacza konieczność antybiotyku, zwłaszcza gdy próbka była pobrana nieprawidłowo.
Kamica nerkowa często powoduje erytrocyty w moczu. Typowy ból kolki nerkowej jest silny, napadowy, może promieniować z okolicy lędźwiowej do pachwiny, podbrzusza albo narządów płciowych. Pacjent może mieć nudności, wymioty, parcie na mocz i krwiomocz. Czasem kamień drażni drogi moczowe, ale nie powoduje dużego bólu. Przy podejrzeniu kamicy lekarz może zlecić USG, badania krwi i ocenę funkcji nerek.
Jeżeli erytrocytom towarzyszy białko w moczu, wałeczki, podwyższone ciśnienie, obrzęki albo pogorszenie funkcji nerek, trzeba brać pod uwagę choroby kłębuszków nerkowych. Taki wynik wymaga pilniejszej diagnostyki nefrologicznej. Krwiomocz pochodzenia nerkowego może nie dawać bólu, dlatego łatwo go zlekceważyć. Właśnie dlatego powtarzające się nieprawidłowości w badaniu moczu powinny być kontrolowane.
Do badania najlepiej pobrać poranny mocz ze środkowego strumienia do jałowego pojemnika. Przed pobraniem należy umyć okolice intymne, nie dotykać wnętrza pojemnika i szybko dostarczyć próbkę do laboratorium. U kobiet nie zaleca się pobierania moczu w trakcie miesiączki, jeśli badanie nie jest pilne. Nieprawidłowo pobrana próbka może zawierać leukocyty, bakterie albo krew pochodzącą spoza układu moczowego, co prowadzi do niepotrzebnego stresu i błędnej interpretacji.
Nie zawsze. Niewielkie odchylenia mogą wynikać z wysiłku, odwodnienia, miesiączki, podrażnienia, stosunku seksualnego, błędu pobrania albo przejściowej infekcji. Mimo to nie należy ignorować powtarzających się wyników. Znaczenie ma liczba komórek, obecność objawów, białka, bakterii, wałeczków, azotynów i wcześniejsze wyniki. W analizowanych formularzach badania moczu wartości referencyjne dla erytrocytów i leukocytów różniły się między laboratoriami, dlatego wynik trzeba odnosić do zakresu podanego na konkretnym wydruku.
Posiew moczu wykonuje się zwykle przy podejrzeniu zakażenia bakteryjnego, zwłaszcza gdy objawy są nasilone, nawracające, występują u ciężarnej, mężczyzny, dziecka, osoby starszej albo pacjenta z chorobami nerek. Posiew pozwala ustalić, jaka bakteria powoduje infekcję i na jakie antybiotyki jest wrażliwa. Nie powinno się przyjmować antybiotyku „w ciemno” przy każdej nieprawidłowości w moczu, bo może to sprzyjać nawrotom i oporności bakterii.
Pilnej konsultacji wymaga widoczna krew w moczu, skrzepy, gorączka, ból pleców w okolicy nerek, ciąża, zatrzymanie moczu, silny ból, osłabienie, krwiomocz bez bólu oraz nawracające wyniki z erytrocytami. U mężczyzn krew w moczu zawsze powinna być wyjaśniona. U osób starszych bezbolesny krwiomocz jest szczególnie ważnym objawem alarmowym, ponieważ może być związany z poważniejszymi chorobami pęcherza lub nerek.
Wynik badania moczu nie jest diagnozą samą w sobie. Leukocyty, erytrocyty i krew w moczu są sygnałem, który trzeba zestawić z objawami i powtórzyć lub rozszerzyć diagnostykę. Czasem wystarczy ponowne prawidłowe pobranie próbki. Czasem potrzebny jest posiew, USG, badania krwi albo konsultacja urologiczna lub nefrologiczna. Najważniejsze jest to, aby nie bagatelizować wyniku, ale też nie wyciągać pochopnych wniosków z jednej nieprawidłowej próbki.
Nasi lekarze odpowiedzą na Twoje pytania.
E-Zwolnienie za 89,99 złUmów wizytę już dziś i szybko uzyskaj e-zwolnienie!
Sprawdź ostatnie wpisy o zdrowiu i medycynie na naszym mikro blogu
Po skończonej konsultacji otrzymasz potwierdzenie wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wybierz naszą poradnie i ciesz się spokojem oraz satysfakcją.