Twoja wiadomość została wysłana pomyślnie
Twoja wiadomość została wysłana pomyślnie
Wątroba znajduje się głównie po prawej stronie jamy brzusznej, pod prawym łukiem żebrowym. Częściowo sięga także w kierunku nadbrzusza. Jest dużym narządem, który pełni wiele funkcji niezbędnych do życia. Uczestniczy w metabolizmie tłuszczów, cukrów i białek, produkuje żółć, magazynuje niektóre składniki odżywcze, bierze udział w krzepnięciu krwi i neutralizowaniu toksyn. Dlatego pytanie „po której stronie jest wątroba” najczęściej prowadzi do odpowiedzi, że po prawej stronie pod żebrami, ale dolegliwości w tej okolicy nie zawsze muszą pochodzić z wątroby.
Sama tkanka wątroby nie boli w taki sposób jak skóra czy mięsień, ponieważ nie ma klasycznych receptorów bólowych odpowiedzialnych za ostry ból. Ból może pojawić się wtedy, gdy dochodzi do rozciągania torebki wątrobowej, powiększenia narządu albo podrażnienia okolicznych struktur. Pacjenci opisują to zwykle jako uczucie rozpierania, ciężaru, ucisku albo dyskomfortu w prawym podżebrzu. NIDDK wskazuje, że przy marskości może występować łagodny ból lub dyskomfort nad wątrobą w prawej górnej części brzucha.
Ból wątroby najczęściej nie jest kłujący i punktowy. Częściej ma charakter tępy, rozlany, uciskający albo rozpierający. Może nasilać się po ciężkostrawnym posiłku, alkoholu albo przy powiększeniu wątroby. Trzeba jednak uważać, ponieważ podobne dolegliwości mogą dawać choroby pęcherzyka żółciowego, kamica żółciowa, refluks, choroba wrzodowa, problemy jelitowe, neuralgia międzyżebrowa albo schorzenia płuc. Silny, napadowy ból po prawej stronie brzucha, promieniujący do pleców lub prawej łopatki, częściej kojarzy się z drogami żółciowymi niż z samą wątrobą.
Wątroba jest jednym z najważniejszych narządów metabolicznych. W materiałach dotyczących marskości podkreśla się, że wątroba syntetyzuje między innymi żółć, czynniki krzepnięcia, hormony, cholesterol, trójglicerydy, albuminę i glikogen. Jednocześnie rozkłada hormony oraz neutralizuje produkty przemiany materii, toksyny i leki. Z tego powodu uszkodzenie wątroby może wpływać na trawienie, krzepnięcie, gospodarkę wodną, metabolizm leków, poziom energii i ogólne funkcjonowanie organizmu.
Choroby wątroby długo mogą przebiegać bezobjawowo. Pierwsze symptomy bywają niespecyficzne. Pacjent może odczuwać zmęczenie, osłabienie, spadek apetytu, nudności, uczucie ciężkości po jedzeniu, świąd skóry, gorszą tolerancję alkoholu albo dyskomfort w prawym podżebrzu. Z czasem mogą pojawić się zażółcenie skóry i białek oczu, ciemny mocz, jasny stolec, łatwe siniaczenie, krwawienia z nosa lub dziąseł, obrzęki nóg i powiększenie obwodu brzucha. NIDDK wskazuje, że objawy marskości mogą nie występować, dopóki wątroba nie zostanie poważnie uszkodzona.
Marskość wątroby to zaawansowane stadium przewlekłej choroby wątroby. Dochodzi w niej do włóknienia i przebudowy narządu, co stopniowo zaburza jego funkcje. W źródłach medycznych opisuje się marskość jako stan, w którym dochodzi do rozległego włóknienia i postępującej utraty funkcji wątroby. Wyróżnia się fazę wyrównaną, gdy wątroba nadal radzi sobie z podstawowymi zadaniami, oraz fazę niewyrównaną, w której pojawiają się objawy niewydolności i powikłania.
Do najczęstszych przyczyn marskości należą przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby typu B i C, alkoholowa choroba wątroby oraz niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Coraz większe znaczenie ma stłuszczenie wątroby związane z otyłością, cukrzycą typu 2 i zaburzeniami metabolicznymi. W materiale dotyczącym marskości wskazano, że mimo postępów w leczeniu wirusowych zapaleń wątroby rośnie liczba przypadków marskości spowodowanych alkoholizmem i NAFLD.
Niealkoholowe stłuszczenie wątroby często rozwija się u osób z nadwagą, otyłością brzuszną, insulinoopornością, cukrzycą typu 2 i podwyższonymi trójglicerydami. Może długo nie dawać objawów, a nieprawidłowości wykrywa się przypadkowo w badaniach krwi albo USG jamy brzusznej. Nie wolno go lekceważyć, ponieważ u części osób stłuszczenie przechodzi w stan zapalny, włóknienie i marskość. Dlatego wynik „stłuszczenie wątroby” nie oznacza tylko drobnej zmiany w opisie USG, ale sygnał do zmiany stylu życia i kontroli metabolicznej.
Alkohol jest jedną z najważniejszych przyczyn uszkodzenia wątroby. Regularne picie może prowadzić do stłuszczenia, zapalenia, włóknienia i marskości. Ryzyko zależy od ilości alkoholu, czasu picia, płci, predyspozycji genetycznych, masy ciała, diety i chorób współistniejących. U części osób poważne uszkodzenie rozwija się szybciej, niż się spodziewają. Niepokojące są zwłaszcza objawy takie jak żółtaczka, powiększenie brzucha, obrzęki, krwawienia, dezorientacja, senność i znaczne osłabienie.
Podstawowe badania obejmują oznaczenie ALT, AST, GGTP, fosfatazy alkalicznej, bilirubiny, albuminy, INR oraz morfologii. Często wykonuje się także USG jamy brzusznej. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby, autoimmunologicznych chorób wątroby, zaburzeń żelaza, chorób metabolicznych albo elastografię oceniającą włóknienie. Same próby wątrobowe nie zawsze pokazują pełną skalę problemu, ponieważ w zaawansowanej chorobie enzymy mogą być tylko umiarkowanie podwyższone albo nawet bliskie normy.
Pilnej konsultacji wymagają żółtaczka, krwawe wymioty, czarne stolce, narastający obwód brzucha, obrzęki, zaburzenia świadomości, znaczna senność, gorączka z bólem brzucha, szybkie chudnięcie i silny ból w prawym podżebrzu. Szczególnie niepokojące jest połączenie objawów skórnych, krwawień, obrzęków i zaburzeń neurologicznych. W marskości może dojść do nadciśnienia wrotnego, wodobrzusza, żylaków przełyku, encefalopatii wątrobowej i zespołu wątrobowo nerkowego.
Najważniejsze jest ograniczenie alkoholu, utrzymanie prawidłowej masy ciała, leczenie cukrzycy i insulinooporności, aktywność fizyczna, szczepienia przeciw WZW B, unikanie przypadkowych suplementów oraz ostrożność przy lekach metabolizowanych przez wątrobę. W chorobach wątroby nie należy samodzielnie przyjmować preparatów „na oczyszczanie”, ponieważ część z nich może uszkadzać wątrobę albo wchodzić w interakcje z lekami. Przy utrzymujących się objawach najbezpieczniej wykonać badania i skonsultować wynik z lekarzem.
Nasi lekarze odpowiedzą na Twoje pytania.
E-Zwolnienie za 89,99 złUmów wizytę już dziś i szybko uzyskaj e-zwolnienie!
Sprawdź ostatnie wpisy o zdrowiu i medycynie na naszym mikro blogu
Po skończonej konsultacji otrzymasz potwierdzenie wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wybierz naszą poradnie i ciesz się spokojem oraz satysfakcją.