Twoja wiadomość została wysłana pomyślnie
Osteoporoza jest chorobą szkieletu, w której kości stopniowo tracą swoją wytrzymałość i stają się bardziej podatne na złamania. Problem nie polega wyłącznie na zmniejszeniu ilości tkanki kostnej. Znaczenie ma również pogorszenie jej jakości i struktury. Kość może wyglądać prawidłowo na zwykłym zdjęciu rentgenowskim, a mimo to być znacznie słabsza niż wcześniej.
Choroba rozwija się najczęściej powoli i przez długi czas nie daje wyraźnych sygnałów. Z tego powodu wiele osób dowiaduje się o osteoporozie dopiero po pierwszym złamaniu, które powstało po stosunkowo niewielkim urazie. Szczególnie narażone są kręgi kręgosłupa, okolica biodra oraz nadgarstek.
Osteoporoza częściej występuje u kobiet po menopauzie, ale nie jest wyłącznie chorobą kobiet. Może dotyczyć także mężczyzn, zwłaszcza w starszym wieku, oraz osób z chorobami lub leczeniem, które przyspieszają utratę masy kostnej.
Wiele osób szuka informacji pod hasłem osteoporoza objawy bólowe, jednak sama utrata gęstości kości zazwyczaj nie boli. To właśnie brak charakterystycznych dolegliwości sprawia, że choroba przez lata może pozostawać niezauważona.
Ból pojawia się najczęściej wtedy, gdy dochodzi do złamania. Szczególnym problemem są złamania kręgów. Nie zawsze powstają po dużym urazie. Czasami dochodzi do nich podczas zwykłego schylania, podnoszenia przedmiotu, gwałtownego ruchu, a nawet kaszlu. Mogą powodować nagły ból pleców, ale zdarzają się również złamania, które przebiegają mniej gwałtownie i są rozpoznawane dopiero po czasie.
Powtarzające się złamania kręgów mogą prowadzić do zmniejszenia wzrostu, pogłębienia kifozy piersiowej i charakterystycznego pochylenia sylwetki. Dlatego przewlekłego bólu pleców u osoby z czynnikami ryzyka nie należy automatycznie tłumaczyć wyłącznie zmianami zwyrodnieniowymi.
Ryzyko rośnie wraz z wiekiem. Znaczenie mają również predyspozycje rodzinne, wcześniejsze złamania, niska masa ciała, mała aktywność fizyczna, niedobór wapnia i witaminy D, palenie tytoniu oraz nadmierne spożywanie alkoholu.
Ważną grupę stanowią osoby przyjmujące przez długi czas glikokortykosteroidy. Do osłabienia kości mogą przyczyniać się także niektóre choroby endokrynologiczne, reumatologiczne, przewlekłe choroby przewodu pokarmowego i zaburzenia wchłaniania.
U kobiet szczególne znaczenie ma menopauza i związany z nią spadek stężenia estrogenów. U mężczyzn osteoporoza bywa wykrywana później, ponieważ nadal jest mniej kojarzona z męską częścią populacji.
Dla osteoporozy charakterystyczne są złamania niskoenergetyczne, czyli powstające po urazie, który u zdrowej osoby zwykle nie powinien doprowadzić do złamania. Przykładem jest upadek z wysokości własnego ciała.
Najczęściej problem dotyczy kręgów, dalszej części kości promieniowej w okolicy nadgarstka oraz bliższego odcinka kości udowej. Złamanie biodra jest szczególnie poważne, ponieważ może prowadzić do długotrwałego ograniczenia samodzielności i wymagać leczenia operacyjnego oraz rehabilitacji.
Przebyte złamanie niskoenergetyczne zwiększa ryzyko kolejnych złamań. Dlatego po takim zdarzeniu warto ocenić nie tylko sam uraz, ale również stan kości i czynniki ryzyka osteoporozy.
Podstawowym badaniem służącym do oceny gęstości mineralnej kości jest densytometria metodą DXA. Najczęściej ocenia się okolice biodra i kręgosłupa. Badanie jest krótkie, nieinwazyjne i wykorzystuje niewielką dawkę promieniowania.
Wynik u kobiet po menopauzie i mężczyzn po 50. roku życia często opisuje się za pomocą wskaźnika T score. Wartość równa lub niższa niż minus 2,5 może spełniać kryterium densytometryczne osteoporozy. Sam wynik trzeba jednak interpretować razem z wiekiem, historią złamań i innymi czynnikami ryzyka.
Lekarz może zlecić również badania laboratoryjne, zwłaszcza gdy trzeba wykluczyć wtórne przyczyny obniżonej masy kostnej. Zakres badań zależy od wywiadu i może obejmować między innymi morfologię, stężenie wapnia, kreatyniny, witaminy D, TSH czy PTH.
FRAX to narzędzie służące do szacowania dziesięcioletniego ryzyka złamania. Uwzględnia między innymi wiek, płeć, masę ciała, wcześniejsze złamania, palenie tytoniu, stosowanie glikokortykosteroidów i niektóre choroby. W obliczeniach można również wykorzystać wynik gęstości mineralnej szyjki kości udowej.
Kalkulator nie zastępuje konsultacji lekarskiej i nie powinien być traktowany jako samodzielna diagnoza. Pomaga jednak ocenić, czy ryzyko złamania jest na tyle istotne, że potrzebna jest pogłębiona diagnostyka albo leczenie.
W praktyce ważne jest połączenie wyniku densytometrii z całym obrazem klinicznym. Osoba z wynikiem, który nie spełnia jeszcze kryterium osteoporozy, może mieć wysokie ryzyko złamania z powodu innych obciążeń.
Tak. Brak bólu, dobra sprawność i aktywny tryb życia nie wykluczają osteoporozy. Choroba często pozostaje bezobjawowa aż do momentu złamania.
Z tego powodu istotne jest zwracanie uwagi na czynniki ryzyka, szczególnie u osób starszych oraz u pacjentów przyjmujących leki wpływające na kości. Wczesne rozpoznanie daje możliwość wdrożenia działań ograniczających ryzyko złamania.
Nie warto czekać na wystąpienie bólu jako sygnału do wykonania badań. W osteoporozie celem diagnostyki jest właśnie wykrycie problemu zanim dojdzie do poważnego urazu.
Znaczenie ma regularna aktywność fizyczna dobrana do wieku i stanu zdrowia, szczególnie ćwiczenia obciążające kości oraz poprawiające siłę mięśni i równowagę. Ważna jest także odpowiednia podaż wapnia i witaminy D, unikanie palenia oraz ograniczenie nadmiernego spożywania alkoholu.
U osób z rozpoznaną osteoporozą lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne zmniejszające ryzyko złamań. Wybór terapii zależy od ryzyka, wieku, chorób współistniejących oraz wcześniejszych złamań.
Dużą rolę odgrywa również profilaktyka upadków. Obejmuje ona między innymi ocenę wzroku, obuwia, równowagi, leków mogących powodować zawroty głowy oraz bezpieczeństwa w domu.
Nie. Osteopenia to określenie obniżonej gęstości mineralnej kości, która nie osiąga jeszcze wartości typowych dla osteoporozy. Nie oznacza jednak, że ryzyko złamania jest zawsze małe. Duże znaczenie mają wiek, wcześniejsze złamania, przyjmowane leki, skłonność do upadków i inne choroby.
Dlatego lekarz nie podejmuje decyzji wyłącznie na podstawie jednego T score. U osoby z osteopenią i przebytym złamaniem niskoenergetycznym ryzyko może być większe niż u pacjenta z niższą gęstością kości, ale bez dodatkowych obciążeń.
Wynik densytometrii jest jednym z elementów oceny, a nie samodzielnym opisem rzeczywistej wytrzymałości całego szkieletu.
Nie. Sama osteoporoza zazwyczaj przez długi czas nie powoduje bólu. Dolegliwości pojawiają się najczęściej w związku ze złamaniem, szczególnie złamaniem kręgu.
Zdjęcie rentgenowskie może pokazać zaawansowaną utratę masy kostnej lub złamanie, ale podstawowym badaniem gęstości mineralnej kości jest densytometria DXA.
Nie. U kobiet jest częstsza, szczególnie po menopauzie, ale występuje również u mężczyzn.
Tak. Złamanie po urazie o małej energii powinno skłonić do oceny ryzyka osteoporozy i kolejnych złamań.
Nasi lekarze odpowiedzą na Twoje pytania.
E-Zwolnienie za 89,99 złUmów wizytę już dziś i szybko uzyskaj e-zwolnienie!
Sprawdź ostatnie wpisy o zdrowiu i medycynie na naszym mikro blogu
Po skończonej konsultacji otrzymasz potwierdzenie wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wybierz naszą poradnie i ciesz się spokojem oraz satysfakcją.