Twoja wiadomość została wysłana pomyślnie
Opryszczka to częsta infekcja wirusowa wywoływana przez wirusy herpes simplex, czyli HSV. Najczęściej mówi się o dwóch typach wirusa. HSV 1 zwykle kojarzony jest z opryszczką wargową, a HSV 2 częściej z opryszczką narządów płciowych. Ten podział nie jest jednak całkowicie sztywny, ponieważ HSV 1 może powodować także zmiany w okolicy intymnej, a HSV 2 może pojawić się poza narządami płciowymi. Po pierwszym zakażeniu wirus pozostaje w organizmie na stałe w stanie uśpienia i może okresowo się reaktywować.
Opryszczka wargowa najczęściej pojawia się na granicy czerwieni wargowej i skóry, w kącikach ust albo w okolicy nosa. Początkowo pacjent może odczuwać mrowienie, pieczenie, napięcie, swędzenie lub delikatny ból. Dopiero później pojawiają się drobne pęcherzyki wypełnione płynem. Zmiany mogą pękać, tworzyć nadżerki, a następnie strupki. Cały proces zwykle trwa od kilku do kilkunastu dni. Opryszczka wargowa bywa traktowana jako drobny defekt kosmetyczny, ale w rzeczywistości jest zakaźną chorobą wirusową, którą można przenieść na inne osoby albo na inne okolice własnego ciała.
Opryszczka narządów płciowych może obejmować srom, pochwę, szyjkę macicy, prącie, mosznę, okolice odbytu, pachwiny lub pośladki. Objawy często są bardziej bolesne niż przy opryszczce wargowej. Mogą występować pęcherzyki, nadżerki, owrzodzenia, pieczenie, świąd, ból przy oddawaniu moczu, tkliwość pachwinowych węzłów chłonnych oraz ogólne osłabienie. Pierwszy epizod bywa najcięższy i może przypominać infekcję ogólnoustrojową z gorączką, bólami mięśni i złym samopoczuciem. U części osób objawy są jednak skąpe albo nietypowe, przez co zakażenie może zostać pomylone z podrażnieniem, grzybicą, otarciem lub krostką po goleniu.
Typowa opryszczka zaczyna się od miejscowego dyskomfortu, po którym pojawiają się skupione pęcherzyki na zaczerwienionym podłożu. Pęcherzyki są drobne, napięte i mogą szybko pękać. Po ich pęknięciu powstają bolesne nadżerki albo płytkie owrzodzenia. Następnie zmiana przysycha i tworzy się strupek. W okolicy ust strupek jest zwykle dobrze widoczny, natomiast w okolicy intymnej pęcherzyki często pękają tak szybko, że pacjent zauważa dopiero bolesne ranki. Warto pamiętać, że nie każda ranka jest opryszczką, dlatego przy nietypowych, częstych lub bolesnych zmianach potrzebna jest konsultacja lekarska.
Wirus opryszczki przenosi się przez bezpośredni kontakt ze skórą, błonami śluzowymi, śliną lub wydzieliną z aktywnych zmian. Do zakażenia może dojść podczas pocałunku, kontaktu seksualnego, seksu oralnego, dotykania zmian albo używania wspólnych przedmiotów mających kontakt ze świeżą zmianą, choć największe znaczenie ma kontakt bezpośredni. Osoba z aktywną opryszczką wargową nie powinna całować innych, szczególnie niemowląt, kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością. Nie powinna też dotykać pęcherzyków, a potem oczu lub okolic intymnych, ponieważ wirus może zostać przeniesiony mechanicznie.
Nie zawsze. Wiele osób zakażonych HSV nie wie, że ma wirusa, ponieważ objawy są łagodne, rzadkie albo nie występują wcale. To ważne zwłaszcza w przypadku opryszczki narządów płciowych. Pacjent może nie mieć typowych pęcherzyków, ale nadal okresowo wydzielać wirusa i przenosić go na partnera. Bezobjawowe wydzielanie wirusa jest jednym z powodów, dla których opryszczka łatwo się rozprzestrzenia. Brak widocznych zmian zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie eliminuje go całkowicie.
Nawroty opryszczki pojawiają się wtedy, gdy uśpiony wirus ponownie się aktywuje. Może do tego dojść po infekcji, przeziębieniu, gorączce, silnym stresie, przemęczeniu, niedoborze snu, ekspozycji na słońce, miesiączce, zabiegach stomatologicznych, urazie skóry albo spadku odporności. U niektórych osób opryszczka wargowa wraca raz na kilka lat, u innych pojawia się kilka razy w roku. Opryszczka narządów płciowych również może nawracać, choć kolejne epizody często są krótsze i łagodniejsze niż pierwszy. Częste nawroty powinny być omówione z lekarzem, ponieważ można rozważyć leczenie przeciwwirusowe.
Układ odpornościowy ma duże znaczenie w kontrolowaniu wirusa HSV. Gdy organizm jest osłabiony, wirus łatwiej się reaktywuje. Dlatego nawroty często pojawiają się po okresach intensywnej pracy, stresu, choroby, niedosypiania lub wyczerpania. U osób z poważnie obniżoną odpornością opryszczka może mieć cięższy przebieg, zajmować większe powierzchnie skóry, goić się dłużej albo prowadzić do powikłań. Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci po przeszczepach, w trakcie chemioterapii, z zaawansowanymi chorobami przewlekłymi oraz osoby przyjmujące leki silnie hamujące odporność.
Leczenie opryszczki zależy od lokalizacji, nasilenia i częstości nawrotów. Przy opryszczce wargowej stosuje się miejscowe lub doustne leki przeciwwirusowe, najlepiej rozpoczęte jak najwcześniej, już na etapie mrowienia i pieczenia. W opryszczce narządów płciowych częściej potrzebne są leki doustne, które skracają czas trwania objawów i zmniejszają wydzielanie wirusa. Przy bardzo częstych nawrotach lekarz może zalecić terapię supresyjną, czyli przyjmowanie leku przez dłuższy czas w celu ograniczenia nawrotów i zmniejszenia ryzyka przeniesienia zakażenia.
Przy opryszczce nie należy przebijać pęcherzyków, zdrapywać strupków ani smarować zmian przypadkowymi drażniącymi preparatami. Takie działania mogą opóźnić gojenie, zwiększyć ryzyko nadkażenia bakteryjnego i pozostawić ślady na skórze. Nie powinno się dotykać zmian bez potrzeby. Po każdym kontakcie z okolicą opryszczki należy umyć ręce. W czasie aktywnych zmian wargowych warto unikać pocałunków i dzielenia się sztućcami, kubkami, pomadkami lub ręcznikami. W czasie aktywnej opryszczki narządów płciowych należy powstrzymać się od kontaktów seksualnych do czasu wygojenia zmian.
Opryszczka wymaga pilnej konsultacji, gdy zmiany pojawiają się w okolicy oka, ponieważ zakażenie może zagrozić rogówce i widzeniu. Niepokojąca jest także opryszczka u noworodka, rozległe zmiany skórne, wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, trudności z oddawaniem moczu albo objawy u osoby z istotnie obniżoną odpornością. Konsultacji wymaga również pierwszy epizod opryszczki narządów płciowych, ponieważ warto potwierdzić rozpoznanie, omówić leczenie i zasady ograniczania transmisji.
Opryszczka w ciąży wymaga kontaktu z lekarzem, zwłaszcza jeśli dotyczy narządów płciowych i pojawia się po raz pierwszy pod koniec ciąży. Największe znaczenie kliniczne ma ryzyko zakażenia noworodka podczas porodu, gdy aktywne zmiany znajdują się w drogach rodnych. Kobieta, która miała opryszczkę narządów płciowych przed ciążą, powinna poinformować o tym ginekologa. Lekarz może zaplanować odpowiednie postępowanie, a w niektórych sytuacjach włączyć leczenie przeciwwirusowe pod koniec ciąży.
Ograniczanie nawrotów polega na obserwowaniu własnych czynników wyzwalających i reagowaniu na pierwsze objawy. Jeżeli opryszczka pojawia się po słońcu, warto stosować pomadki ochronne z filtrem. Jeżeli nawroty wiążą się ze stresem i przemęczeniem, pomocne może być zadbanie o sen, regenerację i leczenie chorób współistniejących. Osoby z częstymi nawrotami powinny mieć ustalony z lekarzem schemat szybkiego rozpoczęcia leczenia. Im wcześniej zostanie podany lek przeciwwirusowy, tym większa szansa na łagodniejszy i krótszy epizod.
Opryszczka jest bardzo częstą infekcją i nie powinna być powodem do stygmatyzacji. Warto jednak traktować ją odpowiedzialnie, szczególnie gdy dotyczy okolic intymnych. Rozmowa z partnerem, unikanie kontaktów seksualnych w czasie aktywnych zmian, stosowanie prezerwatyw i leczenie nawrotów zmniejszają ryzyko transmisji. Przy opryszczce ważna jest nie panika, ale wiedza. Wirusa nie da się całkowicie usunąć z organizmu, jednak można kontrolować objawy, skracać czas nawrotów i ograniczać ryzyko zakażenia innych osób.
Nasi lekarze odpowiedzą na Twoje pytania.
E-Zwolnienie za 89,99 złUmów wizytę już dziś i szybko uzyskaj e-zwolnienie!
Sprawdź ostatnie wpisy o zdrowiu i medycynie na naszym mikro blogu
Po skończonej konsultacji otrzymasz potwierdzenie wystawienia zwolnienia lekarskiego. Wybierz naszą poradnie i ciesz się spokojem oraz satysfakcją.